Quyết định này có hạn thời gian, nên chần chừ một ngày có thể làm mất lựa chọn.
Vì sao có hạn thời gian
- Nguy cơ nhiễm trùng tăng theo giờ
- Mép vết bắt đầu thay đổi
- Càng để lâu càng ít lựa chọn
- Đi sớm thì dễ xử lý hơn
- Đừng chờ xem sao
Chờ xem sao qua một đêm có thể làm mất lựa chọn tốt nhất.
Vết há miệng
- Hai mép không tự khép lại
- Kéo nhẹ vẫn hở
- Thấy được mô bên dưới
- Đây là dấu hiệu rõ
- Nên được khám
Hai mép không tự khép lại là dấu hiệu rõ nhất.
Vết dài hoặc sâu
- Dài hơn một đốt ngón tay
- Sâu qua lớp da
- Thấy mỡ hoặc mô sâu
- Không tự đánh giá độ sâu
- Để nhân viên y tế xem
Độ sâu thật của vết thương khó tự đánh giá từ bên ngoài.
Vết ở những vùng cần chú ý
- Mặt và quanh mắt
- Môi và mí mắt
- Bàn tay và ngón tay
- Vùng khớp
- Vùng sinh dục
Vết ở bàn tay cần chú ý vì có nhiều cấu trúc quan trọng nằm nông.
Khi chảy máu không cầm
- Ép đủ lâu vẫn chảy
- Thấm đẫm nhiều lớp gạc
- Chảy lại khi thôi ép
- Cần được xử lý
- Tiếp tục ép trên đường đi
Tiếp tục ép trong lúc di chuyển tới cơ sở y tế.
Dấu hiệu tổn thương sâu hơn
- Không cử động được ngón hoặc chi
- Tê hoặc mất cảm giác
- Yếu hẳn so với bên kia
- Đau rất nhiều
- Cần khám ngay
Không cử động được sau khi bị thương là dấu hiệu cần khám ngay.
Về vết thương bẩn
- Dính đất cát
- Do vật gỉ sét
- Xảy ra ở nơi bẩn
- Nguy cơ nhiễm trùng cao
- Cần được làm sạch kỹ tại cơ sở y tế
Vết dính đất cát cần được làm sạch kỹ hơn mức tự làm ở nhà.
Về vết thương do đâm xuyên
- Miệng vết nhỏ nhưng có thể sâu
- Khó rửa sạch bên trong
- Nguy cơ nhiễm trùng cao
- Nên đi khám
- Đừng đánh giá qua miệng vết
Một miệng vết nhỏ có thể che giấu một đường đâm rất sâu.
Về vết cắn
- Cắn của động vật hoặc người
- Nguy cơ nhiễm trùng rất cao
- Thường không khâu kín ngay
- Cần được đánh giá
- Đi khám sớm
Vết cắn thường được xử lý khác với vết cắt thông thường.
Về các lựa chọn ngoài khâu
- Băng dán chuyên dụng cho mép vết
- Keo y tế
- Tuỳ vị trí và loại vết
- Nhân viên y tế chọn cách phù hợp
- Không tự dùng keo thông thường
Không bao giờ dùng keo dán thông thường cho vết thương.
Về mối lo sẹo
- Khâu đúng lúc giúp mép khép đẹp hơn
- Để há miệng thường sẹo rộng hơn
- Sẹo còn tuỳ cơ địa và vị trí
- Hỏi về chăm sóc sau khi lành
- Đừng ngại đi khám vì sợ sẹo do khâu
Ngại khâu vì sợ sẹo thường dẫn tới một vết sẹo rộng hơn.
Chuẩn bị trước khi đi
- Che vết bằng gạc sạch
- Tiếp tục ép nếu còn chảy máu
- Nhớ lại vết thương do gì gây ra
- Nhớ lần tiêm ngừa uốn ván gần nhất
- Mang danh sách thuốc đang dùng
Nhớ vết thương do vật gì gây ra giúp nhân viên y tế đánh giá nguy cơ.
Sau khi đã khâu
- Làm theo hướng dẫn chăm sóc
- Giữ khô sạch theo dặn dò
- Đi cắt chỉ đúng hẹn
- Theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng
- Không tự tháo chỉ
Đi cắt chỉ đúng hẹn ảnh hưởng tới hình dạng sẹo về sau.
Khung thời gian vàng để khâu
- Vết càng mới càng dễ khâu kín
- Để lâu thì nguy cơ nhiễm trùng tăng
- Quá muộn thì bác sĩ có thể chọn không khâu
- Vết ở mặt thường được xử lý linh hoạt hơn
- Đi sớm giữ được nhiều lựa chọn hơn
Chờ xem có tự khép không là cách phổ biến nhất để mất đi khoảng thời gian thuận lợi này.
Khâu không phải cách duy nhất
- Keo dán da cho vết thẳng, nông, sạch
- Băng kéo mép cho vết nhỏ ở chỗ ít căng
- Ghim dập cho một số vị trí trên da đầu
- Để hở có chủ ý cho vết bẩn hoặc vết cắn
- Bác sĩ chọn theo vết, không theo mong muốn
Nghe nói không khâu thì đừng nghĩ là bị bỏ qua; nhiều khi đó là lựa chọn tốt hơn cho chính vết đó.
Những vị trí nên để người có chuyên môn xem
- Mặt, môi, mi mắt và vành tai
- Bàn tay và các ngón
- Trên khớp, nơi da bị kéo giãn
- Lòng bàn chân
- Vùng sinh dục
Những chỗ này quyết định cả chức năng lẫn hình thức về sau, nên đừng tự xử lý ở nhà.
Dấu hiệu cần quay lại sớm
- Sưng đỏ tăng lên
- Đau tăng dần
- Chảy dịch mủ
- Sốt
- Vết bung mép
Vết bung mép sau khi khâu cần được xem lại ngay.
Cách nghĩ thực tế
- Quyết định khâu có hạn thời gian
- Vết há miệng không tự khép là dấu hiệu rõ
- Không tự đánh giá độ sâu của vết thương
- Vết cắn và vết đâm xuyên luôn nên đi khám
- Khâu đúng lúc thường cho sẹo gọn hơn
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy đi khám sớm khi nghi vết thương cần khâu.
Câu hỏi thường gặp
Dấu hiệu nào cho thấy cần khâu?
Vết há miệng không tự khép, vết dài hoặc sâu, chảy máu kéo dài, vết ở mặt hoặc vùng khớp, hoặc thấy được mô sâu bên dưới.
Có hạn thời gian không?
Có. Việc khâu thường được cân nhắc trong một khoảng thời gian sau chấn thương; để quá lâu thì nguy cơ nhiễm trùng tăng và lựa chọn bị hạn chế.
Khâu có làm sẹo xấu hơn không?
Ngược lại, khâu đúng lúc thường giúp mép vết khép đẹp hơn và sẹo gọn hơn so với để tự lành khi vết há miệng.
Có cách nào khác ngoài khâu không?
Tuỳ vết thương mà có thể dùng băng dán chuyên dụng hoặc keo y tế. Nhân viên y tế sẽ chọn cách phù hợp sau khi khám.