Cùng một hộp kem, một nơi bán nó như sản phẩm dưỡng da, nơi khác bán nó như thứ xoá sẹo. Bài này xếp các nhóm biện pháp theo mức bằng chứng.
Trước hết — mục tiêu hợp lý là gì
- Sẹo là mô thay thế nên không xoá hẳn được
- Mục tiêu là làm phẳng, mềm, mờ và bớt triệu chứng
- Với sẹo co kéo thì mục tiêu là chức năng
- Kết quả khác nhau theo từng người
- Nơi nào hứa xoá hẳn thì nên tìm hiểu thêm
Đặt đúng mục tiêu từ đầu giúp không thất vọng và không đổ tiền vào những lời hứa không thể đạt.
Nhóm nền — luôn nên làm
- Che nắng cho vùng sẹo nhiều tháng
- Giữ ẩm bằng loại dịu nhẹ
- Giảm lực căng lên vết trong giai đoạn lành
- Không cào, không chà mạnh
- Kiên nhẫn qua giai đoạn sẹo còn đổi
Nhóm này gần như không tốn tiền và nó nên được làm đủ trước khi bỏ tiền vào bất cứ thứ gì khác.
Nhóm không xâm lấn có cơ sở
- Tấm dán chứa si-li-côn
- Gel si-li-côn dạng bôi
- Băng ép hoặc áo ép cho sẹo rộng
- Cần dùng đủ giờ mỗi ngày
- Cần kiên trì nhiều tháng
Đây là bước đầu thường được dùng, và lý do nó thất bại phần lớn không phải vì nó không hiệu quả mà vì dùng không đều.
Nhóm thủ thuật do bác sĩ thực hiện
- Tiêm vào sẹo với sẹo gồ
- Áp lạnh
- Các phương pháp dùng thiết bị chuyên dụng
- Lăn kim và các kỹ thuật tạo tổn thương có kiểm soát
- Mổ sửa đường sẹo
Bài này không nêu tên thuốc, liều hay thiết bị cụ thể; điểm cần biết là nhóm này phải do người có chuyên môn làm.
Nhóm bằng chứng chưa rõ hoặc yếu
- Nhiều loại kem hứa xoá sẹo
- Miếng dán không chứa si-li-côn
- Thực phẩm bổ sung hứa hết sẹo
- Thiết bị cầm tay tự mua
- Tinh dầu và chiết xuất theo lời mách
Nhóm này không hẳn vô hại: tiền và thời gian bỏ vào đây là tiền và thời gian không dùng cho biện pháp có cơ sở.
Nhóm nên tránh
- Kem trộn không rõ thành phần
- Chà chanh, chà muối, chà đá bọt
- Đắp lá theo lời mách
- Buộc chỉ cho sẹo rụng
- Tự mua thuốc tiêm về tiêm
Hai mục cuối gây nhiễm trùng và có thể làm sẹo to hơn nhiều so với ban đầu.
Dấu hiệu quảng cáo quá mức
- Hứa xoá hẳn sẹo
- Hứa kết quả trong vài ngày
- Dùng ảnh trước sau không rõ nguồn
- Không nói tới rủi ro
- Áp dụng một phương pháp cho mọi loại sẹo
Điểm cuối là dấu hiệu chuyên môn rõ nhất: nơi có chuyên môn sẽ phân loại sẹo trước khi đề nghị gì.
Đọc ảnh trước sau cho tỉnh táo
- Xem hai ảnh có cùng góc và cùng ánh sáng không
- Xem có cùng khoảng cách chụp không
- Xem ảnh sau có trang điểm không
- Xem khoảng thời gian giữa hai ảnh
- Sẹo tự mờ theo thời gian nên yếu tố thời gian quan trọng
Điểm cuối là chỗ tinh vi nhất: một ảnh sau chụp cách tám tháng sẽ đẹp hơn chỉ vì thời gian, không vì phương pháp.
Câu nên hỏi trước khi làm
- Sẹo của tôi thuộc loại nào
- Cần bao nhiêu lần và cách nhau bao lâu
- Kết quả thực tế mong đợi tới đâu
- Rủi ro và tác dụng không mong muốn là gì
- Ai trực tiếp thực hiện và người đó có chuyên môn gì
Năm câu này lọc được phần lớn nơi không đủ chuyên môn, vì nơi đủ thì trả lời rõ ràng cả năm.
Chi phí và cách tính
- Hỏi tổng chi phí cho cả liệu trình, không chỉ một lần
- Hỏi có phát sinh gì không
- Cân nhắc chi phí so với mức cải thiện mong đợi
- Cẩn thận với gói trả trước nhiều buổi
- Nhóm nền thì gần như không tốn gì
Gói trả trước nhiều buổi là chỗ rủi ro: nếu sau hai buổi thấy không phù hợp thì phần còn lại khó lấy lại.
Chọn nơi làm
- Cơ sở có phép hoạt động rõ ràng
- Người thực hiện có chuyên môn phù hợp
- Có khám và phân loại sẹo trước
- Nói rõ rủi ro và cho thời gian suy nghĩ
- Không thúc ép quyết ngay để có giá ưu đãi
Việc thúc ép quyết ngay là dấu hiệu đáng lo nhất, vì quyết định về thẩm mỹ không nên bị đặt trong áp lực thời gian.
Thứ tự hợp lý nếu chưa biết bắt đầu từ đâu
- Làm đủ nhóm nền trong nhiều tháng
- Đi khám để biết sẹo của mình thuộc loại nào
- Thử nhóm không xâm lấn nếu được chỉ định
- Đánh giá lại sau vài tháng
- Tính tới thủ thuật nếu vẫn còn khó chịu
Thứ tự này đi từ rẻ và an toàn tới tốn kém hơn, và rất nhiều người dừng lại ở bước hai vì đã đủ.
Khi nào đừng chờ mà đi khám luôn
- Sẹo lan ra ngoài ranh giới vết ban đầu
- Sẹo gồ lên nhanh
- Sẹo qua khớp làm giảm cử động
- Sẹo ngứa hoặc đau nhiều
- Sẹo ở mặt gây khó chịu đáng kể
Với ba dấu hiệu đầu thì thứ tự từ từ ở trên không áp dụng — đó là nhóm cần chuyên môn sớm.
Biết mình đang ở mức nào
- Sẹo mới, phẳng, đang mờ dần thì làm nhóm nền và chờ
- Muốn thử biện pháp không xâm lấn thì hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ
- Sẹo gồ hoặc lan rộng thì đi khám da liễu
- Sẹo co kéo thì đi khám sớm vì đó là vấn đề chức năng
- Nghe lời hứa xoá hẳn thì nên hỏi thêm trước khi trả tiền
Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy hỏi bác sĩ về trường hợp cụ thể của mình.
Câu hỏi thường gặp
Biện pháp nào có cơ sở tốt nhất?
Nhóm không xâm lấn gồm si-li-côn dạng tấm hoặc gel, băng ép, cùng với che nắng và giữ ẩm, là nhóm được dùng phổ biến nhất như bước đầu và có cơ sở rõ hơn phần lớn nhóm khác.
Kem trị sẹo bán ở hiệu thuốc có tác dụng không?
Tuỳ loại. Phần giữ ẩm và bảo vệ da thì có ích thật, còn các tuyên bố xoá sẹo thì thường vượt quá bằng chứng. Hãy hỏi dược sĩ về loại mình đang xem.
Vì sao cùng một phương pháp mà kết quả khác nhau?
Vì loại sẹo, vị trí, tuổi sẹo, nước da và cơ thể mỗi người khác nhau. Đó là lý do một phương pháp hiệu quả với người này lại không với người khác.
Nên hỏi gì trước khi làm một thủ thuật trị sẹo?
Hỏi loại sẹo của mình là gì, cần bao nhiêu lần, kết quả thực tế mong đợi tới đâu, rủi ro là gì, và ai là người thực hiện.